Rosja, HIV i narkotyki

Raport stworzony przez grupę organizacji społecznych została zaprezentowana podczas spotkania Komisji ds. Narkotyków. Raport w dużej mierze koncentruje się na sytuacji w Rosji, gdzie według autorów rząd Federacji Rosyjskiej świadomie odrzuca zasady praw człowieka, polityki zdrowotnej i redukcji szkód w stosunku do osób z problemem narkotykowym. Trudną sytuację potęguje świetnie udokumentowany problem epidemii HIV która gwałtownie rozprzestrzenia się wśród obywateli największego państwa świata.

Raport sporządziła Kanadyjska Sieć Prawna ds. HIV/AIDS przy współpracy z Euroazjatycką Siecią Redukcji Szkód oraz w imieniu rosyjskiej organizacji Monitoringu Reformy Polityki Narkotykowej, Fundacja Andreya Rylkova. Raport w krytyczny sposób odnosi się do dwóch dokumentów przedstawiających regulacje i założenia rosyjskich działań w zakresie kontroli narkotyków.

Obie prace opierają się na założeniu iż kontrola i skoncentrowane działania przeciwko rosnącej podaży nielegalnych substancji stanowią skuteczniejszą drogę do społeczeństwa wolnego od narkotyków niż stawianie na działania redukcji szkód, terapii i promowania swobód obywatelskich. Założenia przedstawione w pracach mają się jednak nijak do ogólnie przyjętych zasad Federacji Rosyjskiej jak i jej ostatnich deklaracji. W rzeczy samej, Rosyjska Konstytucja gwarantuje prawo do skutecznej opieki zdrowotnej jak również chroni obywateli przed karami i złym traktowaniem ze strony władz. W dodatku deklaracja polityczna jak i plan działań na temat redukcji spożycia narkotyków poprzez działania oparte na kontroli popytu uzyskały poparcie Federacji Rosyjskiej w roku 2009. Rzeczywistość nie pozostawia jednak wątpliwości, iż osoby stosujące zakazane substancje są pozbawione tych praw, co nierzadko prowadzi do tragicznych konsekwencji. Wbrew przekonującym danym i międzynarodowym rekomendacjom, rząd Rosyjski w dalszym ciągu jednoznacznie stawia na politykę „zero tolerancji”.

Wartym zaznaczenia jest fakt, iż Federacja Rosyjska pomimo niezmiennej, restrykcyjnej polityki, bardzo chętnie przyjmuje dofinansowania od rządów i organizacji mających na celu zmianę rosyjskiego punktu widzenia. Przykładem może byś sponsorowany przez rząd amerykański program wymiany urzędników odpowiedzialnych za politykę zdrowotną, w ramach którego rosyjscy oficjele mogli od kuchni poznawać zalety polityki redukcji szkód. Jak na razie jednak, tego typu „wycieczki naukowe” nie przyniosły żadnego wymiernego rezultatu.

Raport przedstawiony podczas 54. Spotkania Komisji ds. Narkotyków niesie ze sobą projekt zmian oparty na sześciu rekomendacjach przygotowanych dla rosyjskiego rządu w celu zbliżenia jego polityki do Rosyjskiej Konstytucji.  Pośród nich najbardziej znaczącym jest powszechne wprowadzenie terapii zastępczych np. terapii metadonowych oraz skoncentrowanie działań na programy redukcji szkód. Dodatkowe punkty skupiają się na edukacji pracowników socjalnych, lekarzy, prawników oraz sędziów w celu zlikwidowania stygmatyzacji oraz dyskryminacji osób uzależnionych. Kolejnym z punktów, zaleca zrewidowanie systemu karania osób posiadających małe ilości narkotyków a nie przejawiających intencji ich sprzedaży. Na dzień dzisiejszy są traktowani na równi z dilerami, poddając ich surowym karą więzienia. Końcową zmiana proponowaną przez autorów raportu jest włączenie do prac nad reformą osób które osobiści miały problem z nadużywaniem narkotyków. Bazując na ich doświadczeniu, możliwe będzie wprowadzenie zmian, które w znacznym stopniu poprawią tragiczną sytuację w Federacji Rosyjskiej.