Kiedy usłyszałem, jak ktoś puka do drzwi mojego pokoju hotelowego i krzyczy „Ona umiera!!!” Byłem w łazieńce. Jeszcze pięć minut temu wszedłem do swojego pokoju, zdjąłem płaszcz i buty i… od razu wybiegłem z Naloksonem.
Po tym pamiętnym spotkaniu w Szkocji noszę go cały czas przy sobie.
Glasgow. lipiec 2018 r. Moje 45 urodziny. „Wiesz, mamy bardzo poważny problem z przedawkowaniem" – to były niemal pierwsze słowa, jakie usłyszałem od Stephena Malloya, członka zespołu ds Europejska Sieć Osób Używających Narkotyków. Kiwnąłem głową i rutynowa myśl przyszła mi do głowy: „W domu, w Wilnie, w złych miesiącach znajduje się do 12 osób martwych. Pod pozorem heroiny ludzie są sprzedawani mieszanka morfiny i metadonu razem z fentanylem".
Patrząc na mnie uważnie, Stephen kontynuował: „Mój kraj bardzo dobrze radzi sobie z oferowaniem OST (metadon, buprenorfina), ale wszyscy wiedzą, że trzeba zrobić więcej. Ludzie potrzebują łatwego dostępu i odpowiednich dla nich dawek. We wrześniu 2019 r. rozpocznie się mały program „leczenia wspomaganego heroiną”. A z czasem, jeśli pozwolimy mu się rozwijać, zmieni życie tak wielu osób na lepsze; URATUJĄ ŻYCIE”.
„A więc oto jest” Stephen trzymał w dłoni podłużne, wąskie, żółte pudełko. „Czy jesteś gotowy, aby zabrać go ze sobą?” Poznałem to: kiedyś widziałem takie pudełko na konferencji. Był wygodny i stylowy, z naloksonem w środku. Powiedziałem „Jasne!” i zabrał pudełko. „Więc załóż tę bransoletkę. Ludzie będą wiedzieć, że masz przy sobie nalokson, jeśli przedawkujesz i cię znajdą. Oni będą w stanie ci pomóc, a ty będziesz w stanie pomóc innym”. Stephen obserwował mnie uważnie, oceniając moją decyzję: czy naprawdę byłem gotowy?
Założyłem bransoletkę, znalazłem miejsce na pudełko Naloksonu w torbie na pasku, gdzie miałem już portfel, telefon i koraliki. Następnie kontynuowałem moją trzydniową pracę na spotkaniach dotyczących reakcji na przedawkowanie.
Jedno ze spotkań poświęcone było tematyce 48 godzin Okno po zwolnieniu z więzienia. Odbyła się dyskusja z ekspertami w dziedzinie teorii przedawkowania, co należy zrobić najpierw: zastrzyk naloksonu, a potem sztuczne oddychanie, czy najpierw sztuczne oddychanie, a potem nalokson? Logika podpowiadała mi, że najpierw należy wstrzyknąć Nalokson, który pomoże zapewnić sztuczne oddychanie. „To kwestia życia, więc wymaga prawidłowej odpowiedzi. Kiedy pojadę na Ukrainę, będę musiał odwiedzić Wasilija, który jest lekarzem ratunkowym w mieście Dniepr. Nie raz uratował mi życie, więc mu ufam. On powie, co ma być zrobione. On mnie też nauczy, jak to robić” – myślałam, pakując swoje rzeczy, żeby pojechać do siedziby EHRA w Wilnie.
Stacja kolejowa. Urodzinowy prezent od Stephena i Nicole – szkocki szalik w czerwono-zieloną kratę – rozgrzał mnie. Stojąc na peronie uściskaliśmy się na pożegnanie, słuchając bicia naszych serc. Usadowiwszy się wygodnie w fotelu z książką, zdałem sobie sprawę, że moje oczy nieustannie wracają do żółtej bransoletki. Odgłosy pociągu, jego rytmiczne kołysanie w połączeniu z grzecznymi i cichymi towarzyszami podróży – to wszystko dało mi szansę na zastanowienie się, dlaczego tak się stało. Miałem za sobą 30 lat używania opioidów, ale Nalokson stał się częścią rzeczy, które zawsze świadomie noszę ze sobą zaledwie trzy dni temu.
Dlaczego? Przy codziennym stosowaniu opiatów, które były prawidłowo przyrządzane przy użyciu wysokiej jakości surowców, przedawkowania były w naszej grupie rzadkością. Zwykle następowały one po przymusowych „kuracjach”. Od około 2005 roku, jeśli ktoś usłyszał, że ktoś przedawkował w Dnieprze (Ukraina), odpowiedź brzmiałaby: „Miał szczęście, że przeżył”. Ampułki z naloksonem były dostępne w mobilnych klinikach i u pracowników pomocy społecznej od 2003 roku. Jednak po raz pierwszy w życiu nosiłam bransoletkę z napisem „Mam nalokson”. Zawsze staraliśmy się nie nosić ze sobą ampułek z Naloksonem, żeby policja nie zaczęła nas szukać z tego powodu: „Hej, Nalokson, więc jesteś narkomanem!” Wtedy następowałby standardowy scenariusz: wzięcie łapówki i puszczenie nas na jakiś czas. Innym scenariuszem mogłoby być wywrócenie życia osoby i rodziny do góry nogami, gdyby chcieli wykazać się lepszym „wskaźnikiem wykrywalności przestępstw”. Cicho i niewidocznie bransoletka zaczęła podnosić mój poziom świadomości na temat przedawkowania. Stało się częścią mnie. Zdejmuję go tylko wtedy, gdy ćwiczę aikido. Przez resztę czasu mam bransoletkę na ramieniu, co oznacza, że mam Nalokson w torbie i torebce – na pasku.
Podejście, aby Nalokson był „zawsze pod ręką”, pomogło mi uratować życie w hotelu. Pokonałem trzy piętra – i 40 sekund po tym, jak usłyszałem, jak ktoś puka do moich drzwi, Nalokson już działał w organizmie i pomógł nam utrzymać naszego drogiego przyjaciela przy życiu. Wykonaliśmy sztuczne oddychanie, polaliśmy wodą, a nasza dwuosobowa ekipa + nalokson pomogła uratować życie koleżance. Modliliśmy się za Stefana i Nicole. Zdałem sobie sprawę, że nie mam praktycznych umiejętności reanimacyjnych, które działają automatycznie. Jednocześnie noszenie bransoletki z napisem „Mam Nalokson” oznacza, że muszę być w 100% pewna tego, co robię. Wciąż miałam więc pytanie: co powinno być pierwsze – nalokson czy sztuczne oddychanie? Moja wyprawa do Dniepru miała nie nadejść szybko, ale pytanie było istotne. Zaprosiliśmy więc praktyka, lekarza pogotowia ratunkowego, aby przyszedł do biura EHRA, aby podzielić się swoim doświadczeniem i powiedzieć nam, co robić.
„Po śmierci przyszpilone źrenice są widoczne tylko u osób, które zmarły z powodu przedawkowania opiatów. Czasami może to być też efekt wylewu krwi do mózgu, ale w tym przypadku jedna źrenica jest zwężona, a druga nie” – powiedział nam lekarz pogotowia ratunkowego z Wilna. Tak łatwo jest zebrać dane i zobaczyć, ile osób faktycznie umiera z powodu przedawkowania opiatów, kim są ci ludzie i członkowie ich rodzin i co można zrobić.
Po pierwsze, 70% ludzi umiera, ponieważ nie mogą oddychać. Kiedy osoba jest nieprzytomna, jego podstawa języka opada i zamyka kanały powietrzne. Co robić: połóż dłoń na czole osoby, odrzuć głowę nieco do tyłu i opuść szczękę. Często usłyszysz głęboki oddech. Istnieją trzy sposoby ustalenia, czy osoba oddycha: oko, ucho obok ust osoby i obserwacja klatki piersiowej osoby. Okiem zawsze poczujesz ruch powietrza, uszami będziesz go słyszeć, a klatka piersiowa pomoże Ci to zobaczyć. Osoba wykonuje 14-16 oddechów na minutę. Czekamy więc 10-15 sekund, aby zobaczyć, czy słyszymy lub czujemy oddech osoby lub widzimy poruszającą się klatkę piersiową.
Po drugie, musimy wypełnić płuca tlenem. „Podczas gdy amputowaną kończynę lub palec można przyszyć z powrotem do ciała nawet po trzech godzinach, komórka mózgowa pozostawiona bez tlenu przez cztery minuty umiera, a proces ten jest nieodwracalny”. Wdychamy 21% tlenu, wydychamy – 17%. Więc to, co musimy zrobić od razu: zatkać nos i ostrożnie wdychać powietrze do płuc tej osoby dwa razy. To powietrze wystarczy, by uratować mózg, abyśmy mieli cztery minuty na wstrzyknięcie Naloksonu i zapewnienie sztucznego oddychania.
Po trzecie, wykonać domięśniową iniekcję naloksonu.
Czwarty sztuczne oddychanie: uciskamy klatkę piersiową 30 razy i puszczamy ją na głębokość 4-6 centymetrów podczas oddychania. Możesz obejrzeć praktyczną sesję nauki przez lekarza pogotowia ratunkowego (Rus).
…Lato 2019. „Dziękuję, Stephenie. Dziewczyny z Ruch narkofeministyczny a twój nalokson uratował życie mojemu przyjacielowi. Jeśli chodzi o bransoletkę, jest magiczna. Pomogło mi to uświadomić sobie, że muszę rozwijać swoje umiejętności, aby pomagać ludziom w różnych scenariuszach przedawkowania”. Kiedy spotkaliśmy się na konferencji Harm Reduction International w Porto, przytuliliśmy się mocno, nie puszczając ani chwili.
Poza tym zdałem sobie sprawę, że świadomość oznacza osobistą odpowiedzialność i działanie. Ludzie w krajach EECA nie mogą bezpiecznie nosić Naloksonu, ponieważ mogą mieć problemy z policją. Biorąc to pod uwagę, utalentowany Siergiej Bessonow i Dima Shvets wymyślili sposób jak zrobić pudełka i opakowania Naloksonu, które można wygodnie przechowywać w schowku w samochodzie lub w domu. Istnieje nawet „etykieta akcyzowa” do przechowywania pudełka do czasu wystąpienia sytuacji awaryjnej. Robią te pudełka dla ludzi, z miłością i zrozumieniem. Są stylowe, ładnej wielkości i przyjemne w trzymaniu. Takie boksy wykonuje się w bursie socjalnej im Fundacja Charytatywna Ranar w Kirgistanie.
Żółte pudełko, które przyjechało do mnie ze Szkocji, już odnowiło swój zapas Naloksonu i ma teraz także inne przydatne rzeczy. Ostatnią rzeczą, jaką dostałem od znajomego były tabletki, które pomagają w przypadku przedawkowania MDMA. Na środku znajdziesz strzykawkę z naloksonem.
„90% udanych reanimacji to te, kiedy ktoś coś zrobił” – mówi lekarz pogotowia ratunkowego. Jeśli ktoś potrzebuje pomocy, jestem gotowy.
Ten artykuł został pierwotnie opublikowany przez Eurazjatyckie Stowarzyszenie Redukcji Szkód. Możesz to przeczytać w tym miejscu.
*Olga jest ekspertem w zakresie mobilizacji społeczności i rzecznictwa w CEECA i pracuje jako Advocacy Manager w EHRA. Jest magistrem psychologii medycznej, aw 2001 roku zorganizowała podziemne centrum wymiany igieł w Dnieprze na Ukrainie. Olga od 10 lat zajmuje się badaniem potrzeb podgrup środowisk osób używających narkotyków z późniejszym wprowadzeniem usług ograniczania szkód wynikających z niedostatecznej informacji o substancjach psychoaktywnych oraz skutków represyjnej polityki narkotykowej, a także jako możliwe negatywne konsekwencje nadużywania substancji. W 2010 roku była jednym z założycieli pierwszego Stowarzyszenia Rzeczników Leczenia Substytucyjnego (ASTAU) w regionie CEECA. Obecnie Olga zajmuje się problematyką polityki narkotykowej we wzmacnianiu zdolności społeczeństwa obywatelskiego do wpływania na decyzje polityczne na szczeblu krajowym, regionalnym i międzynarodowym. W 2017 roku Olga została wybrana do Rady Dyrektorów Harm Reduction International.
