Kiedy myślimy o Afganistanie i narkotykach, na myśl przychodzi nam jedna substancja: opiumW istocie, kraj ten przez większość ostatnich 40 lat miał praktycznie monopol na globalną produkcję opiatów (choć z pewnymi okresami znacznych przerw). W 1999 roku Afganistan produkował 79% światowego zapotrzebowania na nielegalne opium; prawie dziesięć lat później, w 2018 roku, liczba ta wzrosła wzrósł do 84%.
Uprawa maku lekarskiego ma długa historia w tym regionie – znanym jako Złoty Półksiężyc – obejmującym Afganistan, Pakistan i Iran. Jednakże od drugiej połowy lat 20.th wieku produkcja koncentrowała się głównie na Afganistanie, podczas gdy Pakistan i Iran stanowią ważne szlaki przemytnicze i główne rynki zbytu dla afgańskiej heroiny, która była coraz bardziej produkowane w kraju.
Mniej znany jest być może fakt, że w ciągu ostatnich dwóch dekad Afganistan stał się centrum produkcji zupełnie innego narkotyku: metamfetaminy. W porównaniu z uprawą maku lekarskiego, która wymaga dużych obszarów ziemi, produkcja metamfetaminy wymaga mniej ziemia i niższe koszty pracyProdukcja może odbywać się w małych zakładach, z dala od oczu władz. Gospodarka narkotykowa jest silnie zakorzeniona w Afganistanie i państwach sąsiednich, a sieci produkcyjne i przemytnicze są już dobrze rozwinięte. Dywersyfikacja afgańskiej produkcji narkotyków w kierunku narkotyków syntetycznych była zatem jedynie małym krokiem.
Początkowa produkcja przebiegała zgodnie z metodami stosowanymi w innych regionach produkujących metamfetaminę: importowano leki dostępne bez recepty (OTC), takie jak pseudoefedryna jako główny prekursor do produkcji. Jednak wkrótce znaleziono naturalny prekursor: górzysty teren Afganistanu to idealne siedlisko dla wzrostu dzika roślina efedryna Z którego można wyekstrahować prekursor, efedrynę. Od 2016 roku właściciele laboratoriów przeszli na tańszą efedrynę, co obniżyło koszty produkcji metamfetaminy. o więcej niż 50%.
Istniał silny regionalny rynek zbytu dla tego narkotyku. Sąsiedni Iran od dawna jest jednym z największych na świecie najwyższe wskaźniki spożycia opium i jest głównym ośrodkiem konsumpcji afgańskiego opium, a także strategicznym węzłem w globalnej sieci przemytu opiatów. Jednak w ostatnich latach eksplozja popytu dla stymulantów, zwłaszcza metamfetaminy. Z rządem Iranu ograniczenie produkcji w kraju Afganistan był w doskonałej pozycji, aby wypełnić tę lukę – i nie minęło dużo czasu, zanim tania afgańska metamfetamina zalała rynek, rejestrować napady padaczkowe odnotowane w 2022 roku.
Powrót Talibów
Rola Afganistanu jako jednego ze światowych centrów produkcji narkotyków, ugruntowana od końca lat 1980. XX wieku, została przerwana przez pierwsze dojście do władzy talibów w 1996 roku. Podczas ich pierwszych rządów, w latach 1996-2001, uprawa maku mogła spaść o do 99 procProdukcja została przeniesiona i rozlana na sąsiednie kraje. Wcześniej jeden z największych na świecie najwięksi producenci, Pakistan został ogłoszony „praktycznie bez maku” w 2000 r. Jednak zakazy talibów pojawiły się ponownie, po raz pierwszy również na granicy prowincja Beludżystan, dokąd przeniosła się część afgańskich rolników, aby uniknąć reperkusji ze strony talibów.
Tendencje te odwróciły się po obaleniu talibów, czemu pomogły wysiłki władz pakistańskich zmierzające do ich wytępienia, którzy zaostrzyli przepisy dotyczące uprawy maku w regionie przygranicznym. Upadek Afganistanu w stanie powszechnego bezprawia oznaczał, że gospodarka narkotykowa mogła ponownie rozkwitnąć, wraz z produkcją opium osiągając rekordowy poziom w 2017 r.Produkowana w kraju metamfetamina zalała nie tylko rynki sąsiednich stanów, ale także te aż po Europę, Azję Wschodnią i Australię.
A potem, w sierpniu 2021 roku, Stany Zjednoczone wycofały swoją obecność w kraju – a talibowie ponownie przejęli władzę. Podobnie jak poprzednio, miało to ogromny wpływ na afgańską gospodarkę narkotykową – i jej sąsiadów. programy eradykacji produkcja opium spadła o 93% w 2024 r. w porównaniu do roku 2022.
Produkcja metamfetaminy nie radziła sobie dużo lepiej. Talibowie zamknięto główny hub na sprzedaż efedryny, bazar Abdul Wadood w prowincji Farah w zachodniej części kraju w 2022 r. W latach 2022-2023 Zamknięto 292 laboratoria efedrynyW 2023 r. zaostrzono ograniczenia prawne i środki karne. Chcąc uciec od pazurów państwa, niektórzy producenci efedryny przeniesiony do centralnych wyżyn Afganistanu.
Jednakże wydaje się, że jest to powrót niektórych tendencji obserwowanych w pierwszej erze talibów, produkcja opium, do którego tym razem dołączył nowszy przemysł metamfetaminy, powoli wkracza przez granicę, wchodząc w szerszy region Beludżystanu, obejmujący części Pakistanu i Iranu.
Znaczenie Beludżystanu
Zdaniem Davida Mansfielda, wiodącego badacza handlu narkotykami w Afganistanie, sposób, w jaki przemysł metamfetaminy przekroczył nieszczelne granice w regionie Beludżystanu, jest podobny do zmian, jakie zaszły w produkcji opium.
„Jeśli chodzi o maki, [produkcja opium] rozwinęła się w Beludżystanie, wykorzystując umiejętności i usługi Afgańczyków. Istnieje duży ruch transgraniczny, a przemyt kwitnie w całym regionie, a wielu Afgańczyków mieszka w tych obszarach” – powiedział TalkingDrugs. Podobnie stało się z metamfetaminą po wprowadzeniu prohibicji przez talibów: „osoby zaangażowane w produkcję efedryny wykorzystują wcześniejsze kontakty, aby osiedlić się w Beludżystanie” – powiedział Mansfield.
Ta nowa produkcja jest zazwyczaj prowadzona z wykorzystaniem lokalnie pozyskiwanej efedryny. Mansfield wyjaśnił, że „w regionie istnieje tradycja zbiorów efedryny… Departament Leśnictwa zezwolił na zbiór niektórych upraw efedryny na podstawie licencji na produkcję pseudoefedryny w dużej fabryce farmaceutycznej w mieście Kweta”. Produkcja może zatem być kontynuowana na podobną skalę i z podobną wydajnością, jak miało to miejsce wcześniej w Afganistanie przed represjami ze strony talibów.
Beludżystan jest największą prowincją Pakistanu, ale jest też jego najbiedniejszych, pomimo tego, że jest bardzo bogaty w zasoby. Region ten charakteryzuje się głęboko osadzonym gospodarka przestępcza i powszechnej bezprawności, biorąc pod uwagę słaba władza państwa centralnego nad prowincją„Fakt, że widzimy duże laboratoria efedryny, takie jak te, które widzieliśmy w Afganistanie przed talibami, świadczy o niezdolności rządu centralnego do podjęcia jakichkolwiek działań w tej sprawie. Świadczy to o pewnym zaufaniu ze strony producentów” – powiedział Mansfield.
Od czasu powstania państwa pakistańskiego, Beludżystan od dawna jest areną rebelii separatystycznej, której głównym aktorem jest Armia Wyzwolenia Beludżystanu (BLA); w regionie działają również ugrupowania islamistyczne, takie jak pakistańscy talibowie (TTP). Obszar ten historycznie służył również jako kluczowy szlak przemytu afgańskiej heroiny – a narkotyki te od dawna stanowią źródło finansowania broni dla grup uznawanych przez społeczność międzynarodową za terrorystyczne.
Ostatnie wydarzenia pokazały, eskalacja działań powstańczych w regionie. BLA znacznie zintensyfikowała ataki na pakistańską infrastrukturę i ludność cywilną w 2025 roku. A odkąd afgańscy talibowie powrócili do władzy, TTP również… zintensyfikowanie działań bojowych.
W styczniu 2026 roku Pakistan wypowiedział wojnę Afganistanowi, oskarżając go o goszczenie bojowników TTP przeprowadzających ataki na terytorium Pakistanu. Beludżystan znajduje się w centrum tych walk – a ostatnio pojawiły się dowody na rodzący się strategiczny sojusz między BLA i TTP. Trwająca wojna z Iranem, gdyby rozlała się na pakistański Beludżystan, może dalej wzmacniać ruchów separatystycznych w regionie.
Rozwijająca się gospodarka metamfetaminy w czasie wojny
Grupy powstańcze w regionie i poza nim od dziesięcioleci finansują wojnę za pomocą narkotyków, od uprawy opium po finansowanie antysowieckich mudżahedinów w Afganistanie w latach 1980. XX wiekulub zaangażowanie samych Talibów poprzez podniesienie podatków zarówno na opium a ostatnio handel metamfetaminąPojawienie się produkcji metamfetaminy w Złotym Półksiężycu pozwala na interesujące porównanie z innym niesławnym centrum produkcji opium na świecie: Mjanmą, krajem również spustoszonym przez trwającą wojnę i konflikty etniczne. W Mjanmie produkcja metamfetaminy osiągnął rekordowy poziom od wybuchu wojny domowej w 2021 r.
Podobnie jak Beludżystan, Mjanma pokazuje, że osłabione państwo i brak egzekwowania prawa w kontekście konfliktu z udziałem wielu grup stwarzają idealne warunki do dalszego rozwoju gospodarki narkotykowej. Nic więc dziwnego, że produkcja metamfetaminy – która wymaga ograniczonej przestrzeni, jest bardzo mobilna i… oba tanie w produkcji Jednocześnie osiągając cenę za gram przewyższającą cenę heroiny – wydaje się prosperować w tych warunkach. Chociaż represje talibów wydają się być w dużej mierze skuteczne, wywołały one nieprzewidziane konsekwencje w regionach sąsiednich.
Teraz, po prohibicji talibów, obserwujemy rozkwit przemysłu metamfetaminy w sąsiednim Beludżystanie, który kontynuuje tam, gdzie zakończył się przemysł afgański. Według Mansfielda to „ogromna nowa szansa, która się pojawiła”. W miarę jak region destabilizuje się w kontekście dwóch toczących się wojen, „obserwujemy wzmożoną aktywność [w łańcuchach przemytniczych] w Beludżystanie”.
W obliczu załamania się gospodarek Pakistanu i Iranu, Mansfield uważa, że sygnały wskazują na rosnącą konkurencję w tych nielegalnych łańcuchach wartości „między grupami zbrojnymi, które rywalizują o pieniądze i terytorium”. Jeśli obecne trendy się utrzymają, zdestabilizowany Beludżystan, podobnie jak wcześniej Afganistan, prawdopodobnie stanie się globalnym centrum produkcji metamfetaminy – narkotyku, na który apetyt świata wydaje się, że tylko rośnie.
